Στις 27 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήθηκε το 2ο Εργαστήριο για Ηθικά και Γραφειοκρατικά ζητήματα στην έρευνα (2nd Rhizo-Eduscapes Workshop on Ethical & Bureaucratic Issues), στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου RHIZO-EDUSCAPES: Μια ριζωματική χαρτογραφία της μη τυπικής εκπαίδευσης προσφύγων/ισσών: Διερευνώντας & μετασχηματίζοντας τα εκπαιδευτικά γλωσσικά τοπία σε δομές φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Η ημερίδα επικεντρώθηκε στις ηθικές, δεοντολογικές, θεσμικές και γραφειοκρατικές προκλήσεις που ανακύπτουν κατά την έρευνα με ασυνόδευτα ανήλικα παιδιά, δημιουργώντας ένα πεδίο διεπιστημονικού διαλόγου μεταξύ ερευνητών/τριών, ατόμων από την ακαδημαϊκή κοινότητα και στελεχών θεσμικών φορέων.
Την ημερίδα άνοιξε η Ρούλα Κίτσιου, Επιστημονικά Υπεύθυνη του Rhizo-Eduscapes και Επίκουρη Καθηγήτρια Κοινωνιογλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με την εισήγηση «Ηθική και γραφειοκρατία της έρευνας στο πλαίσιο του project Rhizo-eduscapes». Παρουσιάστηκαν οι βασικές θεωρητικές και μεθοδολογικές αφετηρίες του έργου και τέθηκαν προς συζήτηση ζητήματα που έχουν αναδυθεί από την έρευνα πεδίου, με έμφαση στον αναστοχαστικό και συμμετοχικό χαρακτήρα της ερευνητικής διαδικασίας.
Η Έλενα Ιωαννίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στη Διδακτική της Γλώσσας και την Κοινωνιογλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, παρουσίασε την εισήγηση «Προς μια δημοκρατικά-προσανατολισμένη δεοντολογία έρευνας: Ζητήματα μέριμνας και εμπλοκής (ethics of care) στην εθνογραφική και ποιοτική έρευνα με “ευαίσθητες” ομάδες», εστιάζοντας στην ανάγκη η δεοντολογία να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως σύνολο τυπικών αρχών, αλλά ως διαδικασία που διαμορφώνεται μέσα στις σχέσεις και στις συνθήκες του πεδίου.
Η Θεώνη Σταθοπούλου, Διευθύντρια Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), στην παρουσίαση «Ευαλωτότητα και ψυχική ανθεκτικότητα εφήβων με προσφυγικό υπόβαθρο. Ευρήματα από εμπειρικές έρευνες στην Ελλάδα», ανέδειξε τη σύνθετη σχέση μεταξύ ευαλωτότητας και ανθεκτικότητας, αξιοποιώντας δεδομένα από εμπειρικές έρευνες με εφήβους/ες προσφυγικού υπόβαθρου.
Στη συνέχεια, ο Γιάννης Πεχτελίδης, Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με την εισήγηση «Έρευνα με ασυνόδευτα παιδιά: Ηθική, συμμετοχή και εξουσία μέσα από τη Νέα Κοινωνιολογία της Παιδικής Ηλικίας», έθεσε στο επίκεντρο τη συμμετοχή, την εμπρόθετη δράση (agency) των παιδιών και τις σχέσεις εξουσίας που διαμορφώνονται στην ερευνητική διαδικασία.
Ο Δημήτρης Γεωργιάδης, Επιστημονικός Συνεργάτης του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, παρουσίασε την εισήγηση «Ασυνόδευτοι ανήλικοι και “εμπόδια” κοινωνικής ένταξης», εξετάζοντας παράγοντες που επηρεάζουν τις διαδρομές κοινωνικής και εκπαιδευτικής ένταξης των ασυνόδευτων ανηλίκων, μεταξύ άλλων τη νομική αβεβαιότητα, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελματική ένταξη, τα δίκτυα υποστήριξης και τις σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η Γκέλη Αρώνη, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων στη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, στην εισήγηση «Ανάμεσα στη φροντίδα, τη θεσμική ευθύνη και την εκπαιδευτική ένταξη: Ηθικά και γραφειοκρατικά διλήμματα στην υποστήριξη ασυνόδευτων ανηλίκων», ανέδειξε ζητήματα που αφορούν την παραγωγή και διαχείριση δεδομένων, την προστασία από την υπερέκθεση, τις διαδικασίες ακρόασης και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, καθώς και τη σχέση ανάμεσα στη γραφειοκρατία, τη θεσμική προστασία και την ηθική της φροντίδας.
Η Κυβέλη Λιγνού-Τσαμαντάνη, Lecturer in Art History and Theory στο York St John University (UK), ολοκλήρωσε τον κύκλο των εισηγήσεων με τα «Ερωτήματα οπτικής ηθικής στις αναπαραστάσεις ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων», μεταφέροντας τη συζήτηση στην ηθική της εικόνας και της θέασης και στις ευθύνες που συνεπάγεται η οπτική αναπαράσταση ανήλικων προσφύγων.
Μέσα από τις εισηγήσεις και τη συζήτηση που ακολούθησε, η ημερίδα ανέδειξε τη δεοντολογία ως διαρκή και αναστοχαστική διάσταση της ερευνητικής διαδικασίας, η οποία δεν εξαντλείται στην τήρηση θεσμικών διαδικασιών. Ζητήματα φροντίδας, ευαλωτότητας και ανθεκτικότητας, συμμετοχής και αυτενέργειας, θεσμικής ευθύνης, προστασίας των δεδομένων και οπτικής αναπαράστασης συνδέθηκαν με το ευρύτερο ερώτημα του τρόπου με τον οποίο παράγεται γνώση με και όχι απλώς για τα παιδιά. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στην κριτική επανεξέταση των ερευνητικών πρακτικών και στη διαμόρφωση διαδικασιών που προστατεύουν τους/τις συμμετέχοντες/ουσες, ενώ παράλληλα αναγνωρίζουν τη φωνή και τη δυνατότητά τους να συμμετέχουν ουσιαστικά στη συνδιαμόρφωση της έρευνας.