Peer Researchers – Becoming researchers together: Συνεργατική έρευνα ομηλίκων για εμβύθιση στον κόσμο της έρευνας
Η ιδέα των peer researchers εκκινεί από την ανάγκη να καταστήσουμε την έρευνα του Rhizo-eduscapes συμμετοχική. Για να το πετύχουμε αυτό επιλέξαμε να δημιουργήσουμε ομάδες των δύο ατόμων που είναι κοντά στην ηλικία και έχουν διαφορετική εμπειρία από την έρευνα, το συγκεκριμένο πεδίο της έρευνας, δηλαδή τα κέντρα φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων, καθώς και την εκπαίδευση προσφύγων και προσφυγισσών. Έτσι, εμπλέξαμε σε αυτές τις ομάδες νεαρές ανερχόμενες ερευνήτριες της ομάδας Ημερο-λόγια Γλωσσικού Τοπίου-απόφοιτες του Τμήματος Γλωσσικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών και νεαρούς ανερχόμενους ερευνητές-νυν φοιτητές ή/και εργαζόμενους με προσφυγική εμπειρία και οι οποίοι έχουν διαμείνει ως ανήλικοι σε ανάλογες δομές στην Ελλάδα.
Οι peer researchers αποτελούν μία από τις βασικές συμμετοχικές δράσεις του ερευνητικού έργου Rhizo-Eduscapes (υποδράση της ομάδας «Ερευνητική Ηθική, Πολιτικές του Τόπου & Θεσμικό Πλαισίο για Ασυνόδευτα Ανήλικα Παιδιά, και συντονίζεται από τη Ρ. Κίτσιου). Η συνεργατική έρευνα σε αυτό το πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν θεσμό πολυφωνικής και κοινωνικά και ηθικά ευαίσθητης έρευνας, που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις ανάμεσα στη γνώση, την εμπειρία και την ερευνητική διαδικασία. Στο πλαίσιο της δράσης συμμετέχουν πέντε ερευνητικές υπο-ομάδες (peer researcher groups):
1) O Ammar Abou Asaf & η Δάφνη Ντέφνε Σάντσακ
2) Ο Amir Ali & η Ρένια Ρανγκέλοβα
3) Ο Demba Sacko & η Αγγελική Κουλιανού
4) Ο Bakary Fatty & η Στέλλα Μπράτιμου
5) Ο Awais Ali & η Ιωάννα Δροσάκη
Η πρωτοβουλία βασίζεται στην ιδέα ότι η έρευνα μπορεί να αναπτύσσεται μέσα από διαδικασίες συνδιαμόρφωσης γνώσης, διαλόγου και αμοιβαίας μάθησης, αμφισβητώντας τις παραδοσιακές ιεραρχικές σχέσεις ανάμεσα στον/στην ερευνητή/τρια και το «ερευνητικό υποκείμενο». Κεντρικός στόχος του θεσμού είναι τόσο η εκπόνηση μικροερευνών γύρω από ζητήματα γλώσσας, εκπαίδευσης και καθημερινής εμπειρίας νέων ανθρώπων με προσφυγική εμπειρία, όσο και η σταδιακή ανάπτυξη ερευνητικής ταυτότητας από τα ίδια τα συμμετέχοντα άτομα. Το θεωρητικό και φιλοσοφικό πλαίσιο της δράσης συνοψίζεται γύρω από το σύνθημα: “Exploring learning as a rhizome — without roots or hierarchies. Mapping new paths of learning through sociolinguistic imagination & epistemic justice.”, προσεγγίζοντας τη μάθηση ως μια ανοιχτή, πολυκεντρική και μη γραμμική διαδικασία, που αναπτύσσεται μέσα από σχέσεις, εμπειρίες και διαδρομές, με έμφαση στην κοινωνιογλωσσική φαντασία και την επιστημική δικαιοσύνη.
Οι μικροέρευνες που αναπτύσσονται από τα πέντε ερευνητικά ζεύγη οργανώνονται γύρω από πέντε θεματικούς άξονες: τα γλωσσικά ρεπερτόρια και την πολυγλωσσία, την εργασία, το πανεπιστήμιο, το σχολείο και τις τέχνες με έμφαση στον χορό. Οι θεματικές αυτές προσεγγίζονται όχι μόνο ως αντικείμενα έρευνας, αλλά και ως πεδία προσωπικής εμπειρίας, κοινωνικής διαπραγμάτευσης και ταυτότητας.
Η ψηφιακή προέκταση αυτού του θεσμού βρίσκει καταφύγιο και χώρο έκφρασης στο Instagram και συντονίζεται από την Κ. Μακρή. Συγκεκριμένα, ο λογαριασμός Becoming Researchers στο Instagram λειτουργεί ως ένας ψηφιακός χώρος δημόσιας κοινωνιογλωσσικής έκφρασης, αναστοχασμού και διάχυσης της ερευνητικής διαδικασίας που συμβαίνει στο πλαίσιο της διά ζώσης ή υβριδικής αλληλεπίδρασης των peer researchers ενισχύοντας το χτίσιμο σχέσης εμπιστοσύνης και εμπλουτίζοντας τους τρόπους συνεργασίας των μελών των υπο-ομάδων. Το περιεχόμενο που συνδιαμορφώνουν τα μέλη των υπο-ομάδων peer researchers δημοσιεύεται συστηματικά κάθε εβδομάδα τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά συμπεριλαμβάνοντας ενίοτε και άλλες γλώσσες που μιλούν τα μέλη των ομάδων, επιδιώκοντας να αναδείξει ποικίλες πτυχές των κοινωνιογλωσσικών ρεπερτορίων των ανερχόμενων ερευνητών και ερευνητριών σε αλληλεπίδραση.
Οι αναρτήσεις (posts) οργανώνονται σε διαφορετικές θεματικές κατηγορίες που εναλλάσσονται χρονικά και συνδυάζουν την επιστημονική προσέγγιση με δημιουργικές και προσβάσιμες μορφές επικοινωνίας. Μετά από την επιμόρφωση των μελών των ομάδων από την Κ. Μακρή και τον Κ. Βλάχο σε ζητήματα παραγωγής περιεχομένου για το Instagram με την πλατφόρμα canva και αξιοποιώντας έναν κοινό χώρο για τη δημιουργία περιεχομένου με ισότιμο τρόπο, τα μέλη των υπο-ομάδων ξεκίνησαν να δημιουργούν το δικό τους υλικό και να δημοσιεύουν το περιεχόμενό τους μια ορισμένη μέρα κάθε εβδομάδα. Έτσι, οι Δευτέρες αφιερώθηκαν στις γλώσσες, οι Τρίτες στη σχολική εμπειρία, οι Τετάρτες στην πανεπιστημιακή/φοιτητική ζωή, οι Πέμπτες σε ζητήματα εργασίας και δικαιωμάτων και οι Παρασκευές σε θέματα καλλιτεχνικής έκφρασης.
Οι κειμενικοί τύποι που επιλέγονται κάθε φορά συνδιαμορφώνονται από τα μέλη των ομάδων που προτείνουν τις δικές τους ιδέες και εκφράζουν τις ανάγκες τους. Οι κειμενικοί τύποι που επιλέχθηκαν ως τώρα για την έκφραση πληροφοριών, γνώσεων, ιδεών, εμπειριών, προτιμήσεων κλπ είναι οι ακόλουθοι:
“Did you know?” / «Ήξερες ότι;»: Η ενότητα, “Did you know?” / «Ήξερες ότι;», παρουσιάζει σύντομα κοινωνιογλωσσικά ή πολιτισμικά δεδομένα και πληροφορίες γύρω από τις γλώσσες, τη μετανάστευση, την εκπαίδευση.
Memes / Μιμίδια: Ύστερα από memes, αξιοποιώντας το χιούμορ ως μέσο κοινωνικού σχολιασμού και κριτικής προσέγγισης στερεοτύπων και καθημερινών εμπειριών.
Tip of the Day/Recommendation of the day / Πρόταση/Συμβουλή της ημέρας: Η ενότητα “Tip of the Day”, περιλαμβάνει προτάσεις για βιβλία, ταινίες, μουσικές και άλλες πολιτισμικές αναφορές που συνδέονται με τις θεματικές των μικροερευνών των peer researchers.
Debunking our stereotypes / Αποδομώντας τα στερεότυπά μας: Bασίζεται σε ερωτήσεις σωστού-λάθους και επιδιώκει την αποδόμηση κοινωνικών, γλωσσικών και πολιτισμικών στερεοτύπων μέσα από σύντομες, συμμετοχικές και αναστοχαστικές παρεμβάσεις.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι peer researchers ως becoming researchers together δεν λειτουργούν μόνο ως συμμετέχοντες/ουσες σε μια ερευνητική δράση, αλλά ως ενεργά υποκείμενα παραγωγής γνώσης, δημόσιου λόγου και κοινωνιογλωσσικής παρέμβασης, συμβάλλοντας στη δημιουργία πιο συμμετοχικών, πολυγλωσσικά ευαίσθητων και κοινωνικά δίκαιων μορφών έρευνας και εκπαίδευσης.